ค่าไฟลดลง แต่จริง ๆ แล้วโรงงานอาจไม่ได้ประหยัดพลังงาน

หากเดือนนี้ค่าไฟลดลง 10% คุณจะสรุปทันทีหรือไม่ว่า

“โรงงานประหยัดพลังงานได้ 10%”

ผู้บริหารจำนวนมาก รวมถึงวิศวกรจำนวนไม่น้อย มักตอบว่า “ใช่” แต่ในความเป็นจริง นี่คือหนึ่งในข้อสรุปที่ผิดพลาดที่สุดในการบริหารพลังงาน เพราะค่าไฟที่ลดลง ไม่ได้แปลว่าประสิทธิภาพการใช้พลังงานดีขึ้นเสมอไป

ตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริง

โรงงานแห่งหนึ่ง เดือนเมษายน ใช้ไฟฟ้า 1,000,000 kWh ผลิตสินค้าได้ 10,000 ตัน ต่อมาเดือนพฤษภาคม ใช้ไฟฟ้า 900,000 kWh ผลิตสินค้าได้ 8,000 ตัน

คำถามคือ โรงงานประหยัดพลังงานได้จริงหรือ?
หากดูเฉพาะค่าไฟ คำตอบคือ “ใช่” แต่หากดูประสิทธิภาพ คำตอบอาจเป็น “ไม่”

สิ่งที่ผู้บริหารมักมอง

หลายองค์กรดูเพียง

ค่าไฟรวม
kWh รวม
ค่าใช้จ่ายรวม

แต่สิ่งที่ควรดูจริง ๆ คือ

พลังงานต่อหน่วยผลผลิต

Physics Behind the Problem

ลองนึกภาพรถบรรทุก คันแรก ใช้น้ำมัน 100 ลิตร ขนสินค้า 10 ตัน คันที่สอง ใช้น้ำมัน 80 ลิตร ขนสินค้า 5 ตัน แม้คันที่สองใช้น้ำมันน้อยกว่าแต่ไม่ได้แปลว่ามีประสิทธิภาพดีกว่า เพราะงานที่ทำได้ลดลงมากกว่า โรงงานก็เช่นเดียวกัน

ค่าไฟลดเพราะการผลิตลด

นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด ช่วงเศรษฐกิจชะลอตัว

หลายโรงงาน

ลดกะการผลิต
ลด OT
ลดวันทำงาน

ค่าไฟจึงลดลงตาม แต่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการประหยัดพลังงานเลย

ค่าไฟลดเพราะอากาศเย็นลง

โดยเฉพาะอาคารสำนักงาน โรงแรม โรงพยาบาล หรือโรงงานที่มี Chiller ค่าไฟอาจลดลง เพราะ Cooling Load ลดลง ไม่ใช่เพราะระบบมีประสิทธิภาพดีขึ้น

ค่าไฟลดเพราะใช้เครื่องจักรน้อยลง

บางครั้ง เครื่องจักรยังมีประสิทธิภาพเท่าเดิม แต่ถูกใช้งานน้อยลง ค่าไฟจึงลดลง ซึ่งแตกต่างจากการประหยัดพลังงานโดยสิ้นเชิง

สิ่งที่ควรวัดจริง ๆ คือ SEC

SEC หรือ Specific Energy Consumption คือพลังงานต่อหน่วยผลผลิต

ตัวอย่างเช่น

kWh/ตัน
kWh/ชิ้น
kWh/Nm³
kWh/RT

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนประสิทธิภาพได้ดีกว่าการดูค่าไฟรวม

โครงการที่ประหยัดพลังงานจริง อาจทำให้ค่าไฟเพิ่มขึ้นก็ได้

ฟังดูขัดแย้ง แต่เกิดขึ้นจริง ตัวอย่างเช่น โรงงานเพิ่มกำลังการผลิต 20% แต่พลังงานเพิ่มเพียง 10% แปลว่า ประสิทธิภาพดีขึ้น แม้ค่าไฟรวมจะสูงขึ้น

ทำไมหลายโครงการ Energy Saving ถูกตัดสินผิด?

เพราะใช้ KPI ผิด และใช้บิลค่าไฟเป็นตัวตัดสิน แทนที่จะดู

SEC
Baseline
Production
Weather Adjustment

ตามหลัก M&V

ก่อนสรุปว่าโครงการประหยัดพลังงานสำเร็จ

ควรถามตัวเองก่อนว่า

การผลิตเท่าเดิมหรือไม่?
ชั่วโมงทำงานเท่าเดิมหรือไม่?
อุณหภูมิภายนอกเท่าเดิมหรือไม่?
ใช้ KPI ที่ถูกต้องหรือไม่?
มี Baseline หรือไม่?

หากยังตอบไม่ได้ การดูบิลค่าไฟเพียงอย่างเดียวอาจทำให้สรุปผิดได้ ค่าไฟที่ลดลง เป็นข่าวดี แต่ไม่ได้หมายความว่าประหยัดพลังงานเสมอไป การวัดผลที่ถูกต้อง

ควรพิจารณา

ผลผลิต
ชั่วโมงทำงาน
สภาพอากาศ
SEC
Baseline

ร่วมกัน เพราะในโลกของ Energy Management สิ่งที่สำคัญไม่ใช่ “ใช้ไฟน้อยลง” แต่คือ

“ใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น”

เกี่ยวกับผู้เขียน

บทความโดย

ทีมวิศวกรพลังงาน Pains Power

ผู้เชี่ยวชาญด้าน:

Power Quality
ระบบไฟฟ้าโรงงาน
Energy Saving
Solar Engineering
Industrial Energy Management

Reviewed by:
Sarayuth Sornprapha
Energy Saving Specialist

Internal Link

FAQ | คำถามที่พบบ่อย

ค่าไฟลดลง แปลว่าประหยัดพลังงานได้จริงหรือไม่?

ไม่เสมอไป เพราะอาจเกิดจากการผลิตที่ลดลง หรือชั่วโมงการทำงานที่ลดลง

SEC สำคัญกว่าค่าไฟรวมอย่างไร?

SEC สะท้อนประสิทธิภาพการใช้พลังงานต่อหน่วยผลผลิต ทำให้เปรียบเทียบได้อย่างถูกต้อง

ค่าไฟเพิ่มขึ้น แปลว่าประสิทธิภาพแย่ลงหรือไม่?

ไม่เสมอไป หากผลผลิตเพิ่มขึ้นมากกว่าอัตราการเพิ่มของพลังงาน

ทำไมต้องใช้ Baseline?

เพื่อใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงในการวัดผลและพิสูจน์ผลประหยัดพลังงานอย่างถูกต้อง

📞 ติดต่อเพื่อวิเคราะห์หน้างานฟรี

หากคุณต้องการลดค่าไฟโรงงานอย่างเป็นระบบ
ทีมงานพร้อมเข้าไปวิเคราะห์หน้างาน พร้อมรายงานผลประหยัดแบบมืออาชีพ

📱 Line ID : @845lapno
☎️ Tel : 085 946 6199 / 090 973 3192